Het deeg bestaat uit water, boter, bloem en ei, met een snufje zout en vaak wat suiker. Je kookt het tot een stevige bal en spuit er met een spuitzak repen van in hete olie. Na een paar minuten zijn ze goudbruin. Het beslag lijkt op dat van soesjes, maar het mag niet vanzelf uit de spuitzak lopen. Direct na het bakken rol je de churros door kaneelsuiker. Buiten krokant, binnen zacht.
Veel mensen kennen churros van de kermis. Inmiddels staan ze ook op de kaart van de winterkramen. Zo'n vijf jaar geleden schreef 24Kitchen al dat je ze steeds vaker bij de oliebollenkraam tegenkomt. Een echte churrería, een zaak die de hele dag churros bakt, bestond hier volgens datzelfde artikel nog niet.
Het seizoen begint ondertussen eerder dan vroeger. Sinds 2021 mogen oliebollenkramen vanaf 1 oktober verkopen, terwijl ze daarvoor tot 1 november moesten wachten. Dit jaar wachtten de meeste Rotterdamse kramen tot 15 oktober, omdat het nog rond de 20 graden was. In Amersfoort staat de kraam van Gouki van 23 oktober tot 2 januari, met churros naast de oliebollen. In Tilburg zit oliebollenkraam Broekhoven van 1 november tot en met 31 januari. Ook in Utrecht en Rotterdam staan kramen waar je ze bestelt.
In Spanje eet je churros bij het ontbijt of als tussendoortje, vaak met warme chocolade of koffie erbij. Allerhande noemt ze een nagerecht. Een nieuw Spaans restaurant dat Barts Boekje begin november beschrijft, zet ze op de dessertkaart naast Baskische cheesecake. Een Tsjechische reissite over Spanje adviseert zelfs om snel te vertrekken uit een restaurant dat churros als dessert serveert.
Waar de snack precies vandaan komt, weet niemand. Volgens het ene verhaal bakten Spaanse herders in de bergen een snelle snack op open vuur. Een ander verhaal laat Portugese zeelieden in het China van de zestiende eeuw youtiao proeven (een hartig gefrituurd deegstokje) en dat idee meenemen naar huis. Voedselhistoricus Michael Krondl noemt die Chinese route belachelijk. Voor het herdersverhaal bestaat weinig hard bewijs.
Chocolatería San Ginés in Madrid serveert sinds 1894 vooral chocolade met churros. De zaak begon in 1890 als restaurant en herberg, breidde uit naar de buurpanden en is dag en nacht open. In april 2026 opende een filiaal in Manilla, meldde Manila Bulletin. Een Madrileens adres dat een ontbijt verkoopt, heeft dus een vestiging aan de andere kant van de wereld.
In Spanje zijn churros dun en soms geknoopt of lang en dik. De dikkere versie heet porra. Mexicaanse churros zijn korter en dikker dan de Spaanse en gaan door suiker en kaneel. In Argentinië zitten ze vol dulce de leche en in Uruguay vind je een hartige variant met gesmolten kaas. Thailand noemt de snack Spaanse patonggo, naar het Chinese youtiao dat men daar al kende. Zo komt de herkomstvraag van hierboven terug in een keukenwoord.
In mei 2025 zette een tiener een video online waarin haar vader een churro proeft die ze voor haar Spaanse les had gemaakt. Bij de eerste hap klonk een knal en vlogen er stukjes deeg uit zijn mond. Miljoenen mensen keken. Het onderwerp circuleert nog steeds op TikTok.
De verklaring is natuurkunde. Tijdens het frituren ontstaat stoom in het deeg. Kan die stoom niet weg, dan loopt de druk op tot het deeg openbarst. De churros in de video waren glad en misten de ribbels die de meeste churros hebben. Die ribbels komen van een stervormige spuitmond. Ze zorgen voor een gelijkmatige garing en geven de stoom ruimte om te ontsnappen. De spuitmond is dus meer dan versiering.
Dat de spuitmond ertoe doet, weet je nu. De rest van het verschil zit in details. Het deeg moet stevig zijn. Is het te nat, dan zet je de pan nog een minuut op laag vuur zodat er vocht verdampt. Een te slap beslag geeft minder mooie ribbels en barst sneller open in de olie.
Verwarm de olie tot ongeveer 180 graden. Is ze kouder, dan trekt het deeg vet en worden de strengen slap. Bak ze in kleine porties, anders zakt de temperatuur en plakken ze aan elkaar. Knip de strengen met een schaar af op ongeveer 10 centimeter en rol ze warm door de kaneelsuiker.
Zonder frituur kan het ook. Allerhande bakt churros ongeveer 20 minuten in een oven van 200 graden of ongeveer 6 minuten in de airfryer. Een ovenversie wordt wel minder knapperig dan een gefrituurde.
Horecaleverancier Koopmans ziet dat er flink wordt geëxperimenteerd met smaken als matcha of kaas in het deeg en met gourmet churros die vooral voor sociale media worden versierd. Er bestaat zelfs een versie met Oreo. Marktonderzoekers zien een groeimarkt: Future Market Insights verwacht 13,4 procent groei per jaar, met Frankrijk als snelste groeier. De bedragen lopen wel ver uiteen. Een ander rapport komt voor 2026 uit op 119 miljoen dollar, een derde op 1,05 miljard. Wie zo'n marktomvang citeert, doet er verstandig aan te zeggen van welk rapport die komt.
Warme chocolade is de klassieker. Allerhande stelt ook slagroom voor. Een portie uit het Allerhande-recept voor zes personen komt uit op 225 kcal, zonder saus.
Het standaarddeeg bevat ei en boter, dus churros zijn meestal niet vegan. In de lijst met veganistische oliebollen van de NVV is een kraam in Oldenzaal helemaal vegan, op de churros en de bollen met Nutella na. Wie vegan wil, moet het deeg dus aanpassen of een kraam kiezen die dat zelf aangeeft.
Gebakken churros blijven in een luchtdichte bak of zak ongeveer drie maanden goed in de vriezer. Een churro die even heeft gestaan, verliest zijn korst. Bij de oliebollenkraam eet je ze daarom het best staand, terwijl het papier nog warm is.
